जलाकी : कसैको सफल प्रेम, कसैको अधुरो कथा र कसैको जीवनभरको प्रतीक्षा! (ट्रेलर भाव)
काठमाडाैं १८ कात्तिक । मानिसको जीवनमा कसैको प्रेम सफल भएको होला, कसैले प्रेमकै लागि त्याग गरेको होला। कसैको प्रेम विछोडमा टुङ्गिएको होला त कोही आज पनि आफ्नो प्रेमको प्रतीक्षामा दिन बिताइरहेको होला। कसैले आफ्नो प्रेमलाई भावनामा साँचेर मनमनै माया गरिरहेको होला, कसैले जीवनसाथीसँग बिताएका सुन्दर पल सम्झिरहेको होला। कसैले गुमाइसकेको प्रेमलाई स्मृतिमा जीवित राखेको होला त कसैले आफ्ना प्रियजन, आफन्त र परिवारका सदस्यलाई सम्झिएर जीवन बिताइरहेको होला।
प्रेमका यिनै विविध अनुभूति, त्याग, विछोड, प्रतीक्षा र सम्झनाको कथा हो फिल्म ‘जलाकी’। उमेर, लिङ्ग, जाति र भूगोलको सीमाभन्दा माथि उठेर हरेक मानिसको मनमा लुकेको भावनालाई प्रतिबिम्बित गर्ने प्रयास गरेको छ ‘जलाकी’को ट्रेलरले।
प्रेमको परिभाषा सबैका लागि एउटै हुँदैन। कसैका लागि प्रेम जीवनको सुन्दर प्राप्ति हो भने कसैका लागि कहिल्यै पूरा हुन नसकेको सपना। कसैले मन पराएको मान्छेलाई जीवनसाथीका रूपमा पाउँछ, कसैले परिस्थितिसँग सम्झौता गरेर आफ्नै खुसी त्याग्छ। कोही प्रिय मान्छेको हात समातेर जीवनको यात्रा गरिरहेको हुन्छ त कोही उसकै सम्झनालाई मुटुमा सजाएर बाँचिरहेको हुन्छ। प्रेमका यी फरक अनुभूतिलाई एउटै सांस्कृतिक प्रतीकमा जोड्नु फिल्मको विशेषता हो।
समयसँगै मानिसको जीवन र सम्बन्ध बदलिन्छन्, तर केही सम्झनाहरू कहिल्यै पुराना हुँदैनन्। बाल्यकालमा छुटेको साथी, युवावस्थाको पहिलो प्रेम, जीवनसाथीसँग बिताएका अविस्मरणीय क्षण वा संसारबाट बिदा भइसकेका आफन्त, यी सबैले मनमा आआफ्नै ठाउँ बनाएका हुन्छन्। मानिसको भौतिक उपस्थिति समाप्त भए पनि उसले छाडेको माया र स्मृति भने जीवित रहिरहन्छ। ‘जलाकी’को कथ्यले यही मानवीय संवेदनालाई प्रेम, प्रतीक्षा र विछोडसँग जोडेको छ।
मगर समुदायको मौलिक सांस्कृतिक परम्परामा जलाकीको आफ्नै विशिष्ट महत्त्व छ। यो ढुङ्गाले बनाइएको संरचना मात्र नभई आस्था, विश्वास, पुर्खाको सम्झना र सांस्कृतिक पहिचानको प्रतीक हो। स्थानीय परम्परा र सांस्कृतिक मान्यताअनुसार कसैको सम्झनामा निर्माण गरिने जलाकीले मानिसको भौतिक अस्तित्व समाप्त भए पनि उसको स्मृति जीवित रहन सक्छ भन्ने भाव बोकेको छ। ढुङ्गाका तहहरूमा सजिएको संरचनाभित्र एउटा जीवनको कथा, कसैको प्रतीक्षा र कसैको अमिट सम्झना अटाउन सक्छ।
जलाकी बनाएर कसैको प्रतीक्षामा बस्नु प्रेमको गहिरो अभिव्यक्ति हो। जसलाई पर्खिएको छ, ऊ फर्केर आउला वा नआउला, तर उसको सम्झनालाई जीवित राख्नु समर्पणको अर्को रूप हो। कतै प्रेमको मिलन छ, कतै छुट्टिनुको पीडा त कतै जीवनभर साथ नपाए पनि मनबाट कहिल्यै अलग हुन नसकेको सम्बन्ध। यसरी जलाकी निर्जीव ढुङ्गे संरचनाबाट मानिसका जीवित भावना र अनुभूतिको प्रतीक बन्न पुग्छ।
प्रेम केवल युवा उमेरको आकर्षण र रोमान्समा सीमित हुँदैन। आमाबुबाको सन्तानप्रतिको माया, सन्तानको अभिभावकप्रतिको आत्मीयता, जीवनसाथीबीचको विश्वास र आफन्तबीचको सम्बन्ध पनि प्रेमकै फरक स्वरूप हुन्। कसैले जीवनसाथी गुमाएको पीडा बोकेको हुन्छ, कसैले विदेशिएको सन्तानको प्रतीक्षा गरिरहेको हुन्छ त कसैले संसार छाडिसकेका आमाबुबाको सम्झनामा जीवनका दिन बिताइरहेको हुन्छ। त्यसैले ‘जलाकी’को भावनात्मक दायरालाई केवल प्रेमी र प्रेमिकाबीचको सम्बन्धमा सीमित गरेर हेर्न मिल्दैन।
फिल्मको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष मगर समुदायको मौलिक संस्कृति र पहिचानलाई सिनेमाको माध्यमबाट उजागर गर्ने प्रयास हो। संस्कृति भनेको चाडपर्वमा नाचिने नाच, लगाइने पहिरन र गाइने गीत मात्र होइन। पुस्तौँदेखि हस्तान्तरण हुँदै आएको विश्वास, जीवनदर्शन, परम्परा, प्रकृतिसँगको सम्बन्ध र भावनात्मक सम्पदा पनि संस्कृति हो। ‘जलाकी’ले मगर समुदायको यही सांस्कृतिक पक्षलाई प्रेम, त्याग, विछोड र सम्झनाको कथासँग जोडेर नेपाली समाजसामु प्रस्तुत गर्न खोजेको छ।
यस अर्थमा फिल्मको प्रयास एउटा समुदायको संस्कृति देखाउनुमा मात्र सीमित छैन, बरु त्यही संस्कृतिभित्र लुकेको मानवीय भावनालाई सबै समुदायका दर्शकसँग जोड्नु पनि हो। मगर समुदायको मौलिक प्रतीक जलाकीको सांस्कृतिक अर्थ विशिष्ट भए पनि यसले बोकेको माया, प्रतीक्षा, श्रद्धा र सम्झनाको भावना सबै मानिसका लागि उत्तिकै आत्मीय हुन सक्छ। आफ्नै माटोमा जन्मिएको कथा र पुर्खाले जोगाएर ल्याएको परम्परालाई सिनेमाको भाषामा प्रस्तुत गर्नु नेपाली फिल्मको मौलिक पहिचान निर्माण गर्ने सुन्दर प्रयास हो।
निर्देशक अशोक थापा मगरले प्रेमकथालाई मगर समुदायको सांस्कृतिक पृष्ठभूमिसँग जोडेर प्रस्तुत गरेका छन्। उपासना सिंह ठकुरी, सोनाम तोप्देन र शिल्पा मास्केलगायत कलाकारको अभिनय रहेको फिल्मले प्रेमका फरक अनुभूति र सम्बन्धका भावनात्मक पक्षलाई पर्दामा उतार्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ। जलाकीको सांस्कृतिक प्रतीकलाई पात्रहरूको जीवन, प्रेम र विछोडसँग कति स्वाभाविक रूपमा जोडिएको छ भन्ने कुरा फिल्मको महत्त्वपूर्ण पक्ष हुनेछ।
आज मानिसहरू भौतिक रूपमा नजिक भए पनि भावनात्मक रूपमा टाढिँदै गएको अनुभूति हुन्छ। यस्तो समयमा प्रेमलाई केवल प्राप्ति र स्वार्थको विषय नबनाई त्याग, प्रतीक्षा, विश्वास र सम्झनाका रूपमा बुझाउने कथाको आफ्नै महत्त्व छ। ‘जलाकी’ले दर्शकलाई आफ्नो जीवनका पुराना पाना पल्टाउन, छुटेका मान्छे सम्झिन र मनभित्र साँचेर राखेका भावनासँग पुनः साक्षात्कार गराउन सक्छ।
अन्ततः जलाकी ढुङ्गाले बनेको संरचना मात्र होइन, कसैको जीवनको साक्षी, कसैको प्रेमको चिनो र कसैको प्रतीक्षाको प्रतीक हो। जहाँ ढुङ्गा बोल्दैन, तर त्यसले एउटा जीवनको कथा सुनाइरहेको हुन्छ। जहाँ मान्छे उपस्थित हुँदैन, तर उसको सम्झना सधैँ जीवित रहन्छ।
कसैले प्रेम पाएको छ, कसैले गुमाएको छ। कोही प्रेममा रमाइरहेको छ, कोही प्रेमकै प्रतीक्षामा छ। कोही विछोडको पीडा बोकेर बाँचिरहेको छ त कोही प्रियजनको सम्झनालाई जीवनको अमूल्य सम्पत्ति मानेर सँगालिरहेको छ। प्रेमका यी सबै अनुभूति र स्मृतिलाई मगर समुदायको मौलिक सांस्कृतिक भावनासँग जोड्ने प्रयास हो फिल्म ‘जलाकी’।
यिनै प्रेम, त्याग, विछोड, प्रतीक्षा र सम्झनाका भावनात्मक अनुभूतिलाई पर्दामा महसुस गर्न पनि ‘जलाकी’ एकपटक हेर्नुपर्ने फिल्म बन्न सक्छ। फिल्म आगामी मंसिर ४ गतेदेखि देशभरका सिनेमा हलमा प्रदर्शन हुँदैछ। आफ्नै माटोको सुगन्ध बोकेको मगर समुदायको सांस्कृतिक कथा र सबैको मनसँग जोडिन सक्ने मानवीय संवेदना बुझ्न ‘जलाकी’ हेर्नु एउटा फरक सिनेमाई अनुभव हुन सक्छ। त्यसैले मंसिर ४ गतेदेखि प्रदर्शनमा आउने फिल्म ‘जलाकी’ एकपटक अवश्य हेर्नुहोला।
सायद जीवनको सबैभन्दा सुन्दर सत्य पनि यही हो, मान्छे टाढा हुन सक्छ, समय बित्न सक्छ, जीवन समाप्त हुन सक्छ, तर साँचो माया र त्यसले छाडेको सम्झना कहिल्यै मर्दैन।
