काठमाडाैं, २ भदाैं । घरमा लामखुट्टे (मच्छर) नआउने वातावरण बनाउन सरसफाइ, प्राकृतिक उपाय र भौतिक रोकथामका उपायहरू अपनाउन सकिन्छ। लामखुट्टेबाट बच्न र नियन्त्रण गर्न निम्न उपायहरू प्रभावकारी हुन्छन्:
१. पानी जम्न नदिने (उत्पादन स्थल नष्ट गर्ने)
गमला र कुलेसोको सरसफाइ: गमलाको प्लेट, कुलर, पुराना टायर, र खाली बोतल वा बाकसमा पानी जम्मा हुन नदिनुहोस्।
ट्याङ्की र भाँडा ढाक्ने: खानेपानी वा घरायसी प्रयोजनका लागि राखिएका ट्याङ्की तथा बाल्टीहरू सधैँ राम्ररी ढाकेर राख्नुहोस्।
पानी फेर्ने: फूलदानी वा घरपालुवा जनावरलाई पानी दिने भाँडाको पानी कम्तीमा हप्तामा दुई पटक फेर्नुहोस्।
२. भौतिक रोकथामका उपाय
झ्याल-ढोकामा जाली लगाउने: घरका झ्याल र ढोकामा मसिनो जाली लगाउनाले लामखुट्टे भित्र छिर्न पाउँदैन।
झुलको प्रयोग: सुत्ने बेलामा सधैँ झुल प्रयोग गर्ने बानी बसाल्नुहोस्, जसले लामखुट्टेको टोकाइबाट पूर्ण सुरक्षा दिन्छ।
३. प्राकृतिक तथा घरेलु उपाय
सुगन्धित बोटबिरुवा: कौसी वा झ्यालको वरपर तुलसी, पुदिना, सयपत्री , र लेमनग्रास जस्ता बोटबिरुवा रोप्नाले यसको गन्धले लामखुट्टे टाढा रहन्छन्।
कपूर र धुप: साँझपख घरका कोठा र कुनाकाप्चामा कपूर बाल्नाले वा निमको तेलमा बत्ती बाल्नाले लामखुट्टे भाग्छन्।
कागति र ल्वाङ: कागतीलाई आधा काटेर त्यसमा केही वटा ल्वाङ घोचेर कोठाको कुनामा राख्दा पनि लामखुट्टे कम हुन्छन्।
४. व्यक्तिगत र वातावरणीय सरसफाइ
घरवरपरको झाडी सफा गर्ने: घरको आँगन र वरपर उम्रिएका अनावश्यक झाडी र घाँसपात निरन्तर छाँट्ने वा सफा गर्ने गर्नुहोस्।
अँध्यारो कुना सफा राख्ने: लामखुट्टे प्रायः घरका अँध्यारा कुना, पर्दापछाडि र लुगा झुण्ड्याउने ठाउँमा लुक्ने भएकाले ती स्थानहरू नियमित सफा र उज्यालो राख्नुहोस्।
