नेपालबाट भारत पुगेको ३३९ किलो गाँजा बरामद, नेपाली सुरक्षा संयन्त्रमाथि फेरि प्रश्न
नेपालबाट भारततर्फ तस्करी हुँदै गरेको भनिएको ३३९ किलो ३६० ग्राम गाँजा भारतीय भूमिमा बरामद भएपछि नेपालतर्फको सीमा तथा सुरक्षा जाँच प्रणालीमाथि फेरि प्रश्न उठेको छ।
वीरगञ्जसँग जोडिएको भारत–नेपाल सीमावर्ती क्षेत्रमा मंगलबार भारतीय प्रहरीले ठूलो परिमाणमा गाँजा बरामद गर्दै एक जनालाई पक्राउ गरेको हो। भारत बिहारको पूर्वी चम्पारण जिल्लास्थित रक्सौल–हरैया क्षेत्रमा गरिएको सवारी जाँचका क्रममा भारतीय नम्बरको कन्टेनरको गुप्तस्थान (तहखाना)बाट उक्त गाँजा बरामद भएको भारतीय प्रहरीले जनाएको छ।
पक्राउ पर्नेमा पूर्वी चम्पारणको हरसिद्धि थाना क्षेत्रअन्तर्गत बाबुटोलाका ३६ वर्षीय रविश कुमार सिंह रहेका छन्।
प्रहरीका अनुसार नेपालबाट कन्टेनरमा लुकाएर भारत प्रवेश गराउने क्रममा गाँजा बरामद भएको हो। बरामद गाँजाको परिमाण सामान्य तस्करीभन्दा निकै ठूलो भएकाले घटनालाई संगठित तथा सीमापार आपराधिक सञ्जालसँग जोडेर अनुसन्धान अघि बढाइएको छ।
भारतमा पुगेर मात्रै किन खुल्छ तस्करीको रहस्य ?
यो घटनाले एउटा गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ—नेपालबाट भारततर्फ जाँदै गरेको यति ठूलो परिमाणको लागूऔषध नेपाली सुरक्षा जाँच पार गर्दै कसरी सीमापार पुग्यो ?
मकवानपुरबाट बारा हुँदै पर्सा र वीरगञ्ज नाका पार गर्ने क्रममा विभिन्न स्थानमा नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी तथा अन्य सुरक्षा निकायको जाँच हुने गर्छ। त्यसपछि सीमावर्ती भारतीय क्षेत्रमा समेत सुरक्षा जाँच हुन्छ।
तर कन्टेनरको गुप्तस्थानमा करिब ३४० किलो गाँजा लुकाएर लैजाँदा नेपालतर्फको सुरक्षा संयन्त्रले पत्ता नलगाउनु सामान्य कमजोरी मात्र हो वा यसभित्र अन्य पक्ष पनि छन् भन्ने प्रश्न उठेको छ।
यस घटनाले विशेषगरी मकवानपुर–बारा–पर्सा हुँदै वीरगञ्ज नाका र सीमावर्ती क्षेत्रमा हुने सुरक्षा जाँचको प्रभावकारितामाथि समीक्षा आवश्यक रहेको संकेत गरेको छ।
तस्करीको रुटदेखि नेटवर्कसम्म अनुसन्धान आवश्यक
पक्राउ परेका रविश कुमार सिंहविरुद्ध बिहारदेखि हरियाणासम्म विभिन्न स्थानमा मुद्दा रहेको र उनी प्रहरीको खोजीमा रहेको बताइएको छ। आदापुर, डुमरियाघाट हुँदै हरियाणासम्म उनको संलग्नता रहेको आशंकाले यो घटना केवल एक कन्टेनर र एक व्यक्तिमा सीमित नरहेको संकेत गर्छ।
यदि भारतीय प्रहरीको प्रारम्भिक दाबी सही हो भने नेपालबाट लागूऔषध भारत प्रवेश गराउने ठूलो र व्यवस्थित नेटवर्क सक्रिय रहेको हुन सक्छ।
त्यसैले पक्राउ परेका व्यक्तिमाथि भारतमा हुने अनुसन्धानसँगै नेपालतर्फबाट पनि यसको स्रोत, ढुवानीमा प्रयोग भएको रुट, कन्टेनर नेपालमा प्रवेश गरेको स्थान, चालक तथा अन्य संलग्न व्यक्तिहरूबारे अनुसन्धान हुनुपर्ने देखिन्छ।
सीमा सुरक्षामा प्रविधिको प्रयोग कति प्रभावकारी ?
ठूलो परिमाणको लागूऔषध तस्करी नियन्त्रणका लागि केवल जनशक्तिमा आधारित चेकजाँच पर्याप्त नहुन सक्छ। सीमावर्ती क्षेत्रमा कन्टेनर तथा मालवाहक सवारीको स्क्यानिङ, जोखिममा आधारित जाँच, डिजिटल निगरानी र सुरक्षा निकायबीच सूचना आदानप्रदान अझ प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता घटनाले देखाएको छ।
नेपालबाट भारततर्फ जाने मालवाहक सवारीमा लुकाइएका अवैध वस्तु भारतीय भूमिमा पुगेर बरामद हुने क्रम दोहोरिँदै जाने हो भने यसले नेपाली सुरक्षा संयन्त्रको कार्यशैली र समन्वयमाथि प्रश्न उठ्नु स्वाभाविक हुन्छ।
यसअघि पनि नेपाल–भारत सीमाबाट लागूऔषध तथा अवैध सामान बरामद हुने गरेका छन्। तर यसपटक कन्टेनरको गुप्त तहखानामा लुकाइएको ३३९ किलोभन्दा बढी गाँजा फेला पर्नुले सुरक्षा जाँचको प्रभावकारितामाथि थप गम्भीर समीक्षा गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना गरेको छ।
भारतीय प्रहरीले पक्राउ परेका सिंहलाई थप अनुसन्धान तथा कानुनी कारबाहीका लागि मोतिहारीस्थित अदालतमा पेस गर्ने तयारी गरेको जनाएको छ। अब अनुसन्धानले गाँजा कहाँबाट आयो, नेपालमा कसले लोड गर्यो, कुन रुट हुँदै वीरगञ्ज नाका पार गर्यो र भारत पुगेपछि कसलाई बुझाउने योजना थियो भन्ने प्रश्नको जवाफ खोज्नुपर्ने देखिन्छ।
