काठमाडौं, ११ भदौं । आजभोलि धेरै मानिसहरू सेतो चिनीको सेवनले मधुमेह अर्थात डाइबिटिज हुन्छ भन्ने विश्वास गर्छन्।
त्यसैले, धेरैले चिया, मिठाई र चिनीयुक्त अन्य खानेकुराहरू खान छोड्न थाल्छन्। तर के केवल चिनीको सेवनले नै वास्तवमै मधुमेह हुन सक्छ ? चिकित्सा अनुसन्धानका अनुसार यसको जवाफ त्यति सरल छैन।
सेतो चिनीको सेवनले मात्र प्रत्यक्ष रूपमा मधुमेह गराउँदैन । यद्यपि, लामो समयसम्म अत्यधिक मात्रामा गुलियो पदार्थ, विशेष गरी चिनीयुक्त पेय पदार्थ, को सेवन गर्नाले यो रोग लाग्ने जोखिम बढाउन सक्छ। तौल बढ्नु, शारीरिक सक्रियताको कमी र मधुमेहको पारिवारिक इतिहासजस्ता कारकहरूले पनि यो जोखिम बढाउन सक्छ।
केवल सेतो चिनीको सेवनले मात्र प्रत्यक्ष रूपमा मधुमेह गराउँदैन। शरीरले रगतमा चिनीको मात्रालाई उचित रूपमा सन्तुलनमा राख्न नसक्दा मधुमेहको समस्या उत्पन्न हुन्छ। यसमा विभिन्न कारकहरूले भूमिका खेल्छन्, जस्तै अत्यधिक तौल, शारीरिक रूपमा निष्क्रिय जीवनशैली, खानपानको खराब बानी र रोगको पारिवारिक इतिहास, जसले मधुमेहको जोखिम बढाउन सक्छन्। तसर्थ, मधुमेहको कारण केवल चिनीको सेवनलाई मात्र मान्नु गलत हो।
यदि कुनै व्यक्तिले दैनिक रूपमा अत्यधिक मात्रामा चिनीको सेवन गर्छ भने शरीरमा आवश्यकताभन्दा बढी क्यालोरी जम्मा हुन सक्छ। यसरी लामो समयसम्म चिनीको सेवन गर्दा तौल बढ्न सक्छ। बढी तौल हुनुले ‘टाइप २’ मधुमेहको जोखिम बढाउन सक्छ। अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा, चिनीको असर केवल रगतमा चिनीको मात्रा बढाउनमा मात्र सीमित हुँदैन । अत्यधिक चिनीको सेवनले शरीरको तौलमा असर पार्नुका साथै समग्र खानपानको सन्तुलनलाई पनि बिगार्न सक्छ।
चिसो पेय पदार्थ, प्याकेटमा पाइने जुस, इनर्जी ड्रिंक्स र अन्य गुलियो पेय पदार्थहरूमा अत्यधिक मात्रामा चिनी हुन सक्छ। यस्ता पेय पदार्थको सेवनले छोटो समयमै शरीरमा ठूलो मात्रामा चिनी पुर्याउँछ। मानिसहरू प्रायः पानी पिएजस्तै गरी यस्ता पेय पदार्थ पिउने गर्छन् र आफूले कति धेरै चिनी सेवन गरिरहेको छु भन्ने कुरामा अनभिज्ञ हुन्छन्। यी पेय पदार्थहरूमा क्यालोरीको मात्रा पनि उच्च हुन सक्छ, जसले गर्दा लामो समयसम्म र अत्यधिक मात्रामा सेवन गर्दा तौल बढ्ने जोखिम रहन्छ। अत्यधिक तौलले टाइप २ मधुमेहको जोखिम बढाउन सक्छ। चिनीयुक्त पेय पदार्थ र टाइप २ मधुमेहबीचको सम्बन्ध पनि अनुसन्धानबाट पत्ता लागेको छ।
चिनीको सेवन घटाउनाका फाइदाहरूः
आफ्नो आहारमा अत्यधिक चिनीको मात्रा घटाउँदा अतिरिक्त क्यालोरीको सेवन कम गर्न सकिन्छ। यसले तौल व्यवस्थापनमा मद्दत पुर्याउन सक्छ।चिनीको मात्रा घटाउनुको अर्थ केवल चियामा कम चिनी हाल्नु मात्र होइन । यसमा मिठाई, चकलेट, गुलियो बिस्कुट, केक र चिनीयुक्त पेय पदार्थहरूको सेवन कम गर्ने कुरा पनि समावेश हुन्छ। यसले तपाईंको दैनिक कुल चिनीको मात्रा घटाउन मद्दत गर्न सक्छ। यदि यसका साथै घरमा तयार पारिएको सन्तुलित आहार र दैनिक शारीरिक अभ्यासलाई पनि अपनाइयो भने, यसबाट शरीरलाई दीर्घकालीन रूपमा फाइदा पुग्न सक्छ।
सबैले चिनीको सेवन पूर्ण रूपमा त्याग्नु आवश्यक छैन। अझ महत्त्वपूर्ण कुरा त शरीरलाई दैनिक रूपमा आवश्यक पर्ने मात्राभन्दा बढी चिनीको सेवन नगर्नु हो। मिठाई, चकलेट, गुलिया बिस्कुट र चिनीयुक्त पेय पदार्थहरूको सेवन सीमित गर्नु राम्रो हुन्छ। मधुमेह वा उच्च रक्तशर्कराको समस्या भएका व्यक्तिहरूले भने चिकित्सकको सल्लाह बमोजिमको आहार अपनाउनुपर्छ।
