काठमाडौं, ११ कार्तिक। डोनल्ड ट्रम्पका भाषणमाहरूमा आप्रवासन सधैं केन्द्रबिन्दुमा रहँदै आएको छ।
सन् २०१५ मा आफ्नो पहिलो राष्ट्रपतीय कार्यकालका लागि उम्मेदवारी घोषणा गर्न 'ट्रम्प टावर' को सुनौलो एस्केलेटरमा उक्लिँदा, उनले मेक्सिकोमाथि सीमापारि लागुऔषध र अपराध पठाएको आरोप लगाएका थिए र त्यसयता यो विषय उनको राजनीतिक अभियानको मुख्य नारा बन्दै आएको छ।
आप्रवासीहरूको आगमन रोक्ने उद्देश्यले पहिलो कार्यकालमा अघि सारिएका उनका केही योजनाहरूलाई अदालतले रोकिदिएको थियो। तर, दोस्रो कार्यकालमा भने यस्ता अवरोधहरू कम भएका छन्; यसको मुख्य कारण सर्वोच्च अदालतको अनुकूल संरचना र कंग्रेसबाट सीमा नियन्त्रणका लागि प्राप्त अर्बौं डलरको थप बजेट हो।
अमेरिकामा कसलाई बस्न दिने भन्ने प्रश्न आगामी मध्यावधि निर्वाचनमा मतदाताहरूका लागि एउटा ठूलो मुद्दा बनेको छ। यस निर्वाचनलाई धेरैले ट्रम्पको राष्ट्रपतीय कार्यकालप्रतिको जनमतसङ्ग्रहका रूपमा हेरेका छन्। सन् २०२४ को सफल चुनावी अभियानका क्रममा उनले सीमा बन्द गर्ने र ठूलो सङ्ख्यामा आप्रवासीहरूलाई देश निकाला गर्ने वाचा गरेका थिए र उनले यी दुवै वाचा पूरा गरेका छन् भन्ने कुरामा सायदै कसैले शंका गर्न सक्ला। तर, कडा कदमको समर्थन गर्नेहरूमा समेत अहिलेको यो कठोर कारबाही केही बढी नै भयो कि भन्ने चिन्ता देखिन थालेको छ।
उनको यो प्रमुख नीति मुख्यतया पाँच तरिकाले कार्यान्वयनमा आएको छ:
धेरै हदसम्म बन्द रहेको सीमा
जो बाइडेनको राष्ट्रपतीय कार्यकालमा सीमा पार गर्नेहरूको संख्या ह्वात्तै बढ्यो। सन् २०२३ र २०२४ मा मात्रै दक्षिणी सीमामा आप्रवासीहरूसँगका ४५ लाखभन्दा बढी 'भेटघाट' रेकर्ड गरिए, जसले अमेरिकातर्फ अघि बढिरहेका मानिसहरूको ठूलो संख्यालाई दर्शाउँछ। बाइडेन प्रशासनले अन्ततः शरणसम्बन्धी दाबीहरूमा कडाइ गरेर र अमेरिकामा अवैध रूपमा प्रवेश गर्ने आप्रवासीहरूलाई कुनै कानुनी प्रक्रिया पूरा नगरी फिर्ता पठाएर मासिक संख्यामा उल्लेख्य कमी ल्यायो।
जब ट्रम्प पुनः सत्तामा फर्किए आप्रवासीहरूको त्यो ठूलो प्रवाह निकै कम भयो। सीमामा हुने यस्ता भेटघाट वा आगमनको संख्या ह्वात्तै घट्यो। ट्रम्पको कार्यकालको पहिलो वर्षको अन्त्यसम्म आइपुग्दा बाइडेन प्रशासनका बेला विश्वभर चर्चाको विषय बनेका अस्तव्यस्त दृश्यहरू धेरै हदसम्म हराइसकेका थिए।
उदाहरणका लागि, सन् २०२५ को नोभेम्बरमा टेक्सासको सीमावर्ती सहर 'एल पासो' को भ्रमण गर्दा बीबीसीले त्यहाँका सडकहरू शान्त अवस्थामा पायो। जबकि, केही समय अघिसम्म त्यही ठाउँमा हजारौं आप्रवासीहरूका लागि अस्थायी शिविरहरू खडा गरिएका थिए, जहाँ उनीहरू अमेरिकी आप्रवासन प्रक्रियाको प्रतीक्षा गर्दै बस्ने अनुमति पाएर बसेका थिए।
अमेरिकी इतिहासकै "सबैभन्दा सुरक्षित" सीमा भनेर उनले प्रायः वर्णन गर्ने अवस्था हासिल गर्न ट्रम्प प्रशासनले आक्रामक र बहुआयामिक रणनीति अपनाएको छ। यसमा सीमानामा शरणार्थी आवेदनहरूलाई प्रभावकारी रूपमा रोक्ने, पक्राउ परेका व्यक्तिहरूलाई अमेरिकाभित्र छाड्ने अभ्यासको अन्त्य गर्ने, सीमानामा सेना परिचालन गर्ने र उत्तरतर्फ (अमेरिकातिर) आउँदै गरेका आप्रवासीहरूको प्रवाहलाई नियन्त्रण गर्न मेक्सिकोलाई दबाब दिने जस्ता कार्यहरू समावेश छन्।
होमल्याण्ड सेक्युरिटी (गृह सुरक्षा) सचिव मार्कवेन मुल्लिनले १६ अक्टोबरमा जारी गरेको एक विज्ञप्तिमा भने, "राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिकी जनतालाई सुरक्षित सीमानाको वाचा गर्नुभएको थियो, र तथ्याङ्कले उहाँले त्यो पूरा गर्नुभएको पुष्टि गर्छ, नतिजाहरू एकदमै स्पष्ट छन्: कडा कार्यान्वयन प्रभावकारी हुन्छ।"
पर्खाल निर्माण कार्यमा तीव्रता
अमेरिका-मेक्सिको सीमाना—जुन करिब २,००० माइल (३,२१८ किलोमिटर) लामो छ, त्यहाँ एउटा "ठूलो र सुन्दर पर्खाल" बनाउने प्रतिबद्धता ट्रम्पको सन् २०१६ को चुनावी अभियानको मुख्य वाचा थियो। ट्रम्पको "वन बिग ब्युटिफुल" खर्च विधेयक अन्तर्गत प्राप्त ४६.५ अर्ब डलरको नयाँ बजेटका कारण, उनको कार्यकालमा यस निर्माण कार्यले थप गति लिएको छ।
सरकारी तथ्याङ्क अनुसार, ट्रम्प ह्वाइट हाउसमा फर्कनुअघि नै सीमानासँग जोडिएको करिब ६४४ माइल लामो "प्राथमिक पर्खाल" र अमेरिकी भूभागभित्र अलि भित्रपट्टि ७५ माइल लामो "द्वितीयक" पर्खाल निर्माण भइसकेको थियो। त्यसयता, थप २५० माइल नयाँ पर्खाल निर्माण सम्पन्न भएको छ। यसमा प्राथमिक र द्वितीयक पर्खालका साथै जलमार्गमा बनाइएका अवरोधहरू र अवैध प्रवेश पत्ता लगाउन मद्दत गर्ने प्रविधिहरू पनि समावेश छन्। हाल थप १,४४३ माइल लामो अवरोध (पर्खाल वा बार) निर्माणको क्रममा छ।
तर, विज्ञहरूले वास्तवमा के निर्माण गरिएको छ, केवल सुधार वा अद्यावधिक मात्र होइन, भन्ने विषयमा अझ जटिल तस्बिर प्रस्तुत गरेका छन्। यसका साथै, उक्त पर्खालले आप्रवासनसम्बन्धी समग्र तथ्याङ्कमा पारिरहेको प्रभावबारे बहस हुन सक्छ।
"नयाँ पर्खाल निर्माण कार्य वास्तवमै तीव्र गतिमा अघि बढेको भए पनि सीमा पार गर्ने मानिसहरूको संख्यामा कुनै उल्लेखनीय परिवर्तन आएको छैन," अमेरिकन इमिग्रेसन काउन्सिलका आप्रवासन प्रवर्तन विज्ञ आरोन राइक्लिन-मेल्निकले भने। सीमा पर्खालका कारण आप्रवासीहरूले सीमा पार गर्ने क्रम घटेको भन्ने कुनै संकेत नदेखिएको उनले बताए । तर, पनि यो संख्या घट्नुमा ट्रम्पका नीतिहरू र उनले दिएका सन्देशहरूको भूमिका बढी छ।
यता ट्रम्पले भने अझै पनि यस पर्खाललाई एक सफल नीतिका रूपमा प्रस्तुत गरिरहेका छन् र यसको खर्च मेक्सिकोले व्यहोरेको दाबी गर्न छाडेका छैनन्। "म पर्खालको राजा हुँ," अक्टोबर १७ मा केन्टकीमा आयोजित एक र्यालीमा ट्रम्पले भने। "अनि अर्को कुरा, त्यो पर्खालका लागि मेक्सिकोले नै पैसा तिरेको हो। मैले उनीहरूमाथि भन्सार शुल्क र अन्य यस्ता खर्चहरू लगाएँ, जुन उनीहरूले इतिहासमै कहिल्यै तिरेका थिएनन्।"
हिरासत र देशनिकालाको संख्यामा तीव्र वृद्धि
ट्रम्पको आप्रवासन नीतिसँग सम्बन्धित अधिकांश समाचारहरू अमेरिकाको भित्री भूभागबाट आएका छन्। त्यहाँ 'इमिग्रेसन एन्ड कस्टम्स इन्फोर्समेन्ट'का अधिकारीहरूले अमेरिकामा गैरकानुनी रूपमा बसोबास गरिरहेका भनिएका व्यक्तिहरूलाई पक्राउ गर्न सञ्चालन गरेका अभियानहरूले देशभरका सहरहरूलाई तरङ्गित बनाएका छन्।
आफ्नो चुनावी अभियानका क्रममा ट्रम्पले "अमेरिकी इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो देशनिकाला अभियान" तत्काल सुरु गर्ने वाचा गरेका थिए। अधिकारीहरूका अनुसार, यो अभियान सुरुमा अपराधमा संलग्न व्यक्तिहरूलाई लक्षित गरेर अघि बढाइनेछ। 'युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया, बर्कले' र 'युसीएलए' द्वारा सञ्चालित 'डिपोर्टेसन डाटा प्रोजेक्ट' (अमेरिकी आप्रवासनसम्बन्धी तथ्याङ्क राख्ने संस्था) का अनुसार ट्रम्प पुनः सत्तामा आएयता पक्राउ पर्नेहरूको संख्या र त्यसपछि आप्रवासनसम्बन्धी हिरासत केन्द्रहरूमा राखिनेहरूको संख्यामा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ।
यस वर्षको जुलाई महिनामा मात्रै करिब ५०,००० मानिसहरूलाई हिरासतमा लिइएको छ, जुन एक कीर्तिमान हो। तर, सोही तथ्याङ्कले के देखाउँछ भने पक्राउ परेकाहरूमध्ये ठूलो हिस्सा त्यस्ता व्यक्तिहरूको छ, जसको कुनै आपराधिक पृष्ठभूमि वा अपराधमा दोषी ठहरिएको रेकर्ड छैन। जुलाई २०२६ मा आपराधिक पृष्ठभूमि भएका आप्रवासीहरूलाई हिरासतमा लिने दर घटेर २७ प्रतिशतमा पुगेको थियो, जुन अहिलेसम्मकै सब भन्दा कम हो।
देशनिकाला गरिनेहरूको संख्यामा पनि व्यापक वृद्धि भएको छ। यस वर्षको जुलाईको मध्यसम्ममा, आइसले दैनिक औसत १ हजार २५५ जनालाई देशबाट बाहिर निकालिरहेको थियो। बाइडेनको कार्यकालको अन्तिम महिनाहरूमा यो संख्या दैनिक करिब ७७० थियो यद्यपि बाइडेनको कार्यकालको अन्तिम वर्षमा पनि देशनिकाला गरिनेहरूको संख्यामा तीव्र वृद्धि भएको थियो।
तर अमेरिकी सहरहरूमा आइसद्वारा अपनाइएका कार्यशैलीले धेरै अमेरिकीहरूलाई असहज बनाएको छ; यसमा ती व्यक्तिहरू पनि समावेश छन् जसले व्यापक रूपमा अझ कडा प्रतिबन्धहरूको समर्थन गरेका थिए। सन् २०२६ को सुरुतिर मिनियापोलिसमा सञ्चालित 'अपरेसन मेट्रो सर्ज', जुन दुई महिनासम्म चलेको एक व्यापक प्रवर्तन कारबाही थियो र जसका कारण दुई अमेरिकी नागरिकको ज्यान गयो, पछि यो कुरा अझ स्पष्ट हुँदै गयो।
२१ अक्टोबरमा जारी गरिएको न्युयोर्क टाइम्स र सिएना सर्वेक्षणले ५० प्रतिशत मतदाताहरूले डेमोक्र्याटहरूले यो मुद्दा सम्हाल्ने विश्वास गर्छन् भन्ने कुरा पत्ता लगाएको छ, जबकि रिपब्लिकनहरूका लागि ४६ प्रतिशत, यो मुद्दा परम्परागत रिपब्लिकन शक्ति भए पनि। सेप्टेम्बरको अन्त्यमा पोलिटिको र पब्लिक फर्स्टबाट गरिएको एक छुट्टै सर्वेक्षणले यस मुद्दामा रिपब्लिकनहरू बीच गहिरो मतभेद फेला पारेको छ, जसमा ३१ प्रतिशत गैर-मागा रिपब्लिकनहरू (जसको अर्थ ट्रम्पको आन्दोलनसँग नमिल्नेहरू छन्) विश्वास गर्छन् कि अभियान धेरै आक्रामक भएको छ।
शरणार्थी भर्ना संख्यामा भारी गिरावट
गत वर्ष ह्वाइट हाउसमा फर्किएलगत्तै, ट्रम्पले शरणार्थी भर्ना प्रक्रिया स्थगित गरिदिएका थिए। उनले त्यतिबेला भनेका थिए कि यो प्रक्रिया तब मात्र पुनः सुरु हुन सक्छ जब यसबाट अमेरिकाको हित हुने कुरा पुष्टि हुन्छ।
यद्यपि, फेब्रुअरीमा ट्रम्पले हस्ताक्षर गरेको एक कार्यकारी आदेशमार्फत दक्षिण अफ्रिकाका 'अफ्रिकानर' हरूका लागि यो प्रक्रिया आंशिक रूपमा पुनः खोलियो। ह्वाइट हाउसले बारम्बार दाबी गर्दै आएको छ कि उनीहरूको हत्या भइरहेको छ र उनीहरू "उत्पीडन" मा परेका छन् तर प्रिटोरियास्थित सरकारले भने यो दाबीलाई अस्वीकार गरेको छ।
आर्थिक वर्ष २०२६ का लागि शरणार्थी भर्नाको सीमा सुरुमा ७,५०० तोकिएको थियो। तर, प्रशासनले "अकल्पनीय आपतकालीन शरणार्थी अवस्था" उत्पन्न भएको बताए पछि यस वर्षको मे महिनामा उक्त सीमा बढाएर १७,५०० पुर्याइयो। समग्रमा, शरणार्थी भर्ना प्रक्रिया निकै सुस्त भएको छ। विदेश मन्त्रालयको तथ्याङ्क अनुसार, आर्थिक वर्ष २०२६ मा १६,२९२ जना शरणार्थीहरूलाई अमेरिकामा भर्ना गरिएको थियो, जसमध्ये १६,२८७ जना दक्षिण अफ्रिकी थिए।
तुलनात्मक रूपमा हेर्दा, बाइडेन प्रशासनको अन्तिम दुई आर्थिक वर्षहरू २०२३ र २०२४ मा क्रमशः ६०,००० र १,००,००० मानिसहरू देशमा प्रवेश गरेका थिए। आर्थिक वर्ष २०२४ मा सबैभन्दा बढी मानिसहरू प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कङ्गो, अफगानिस्तान, सिरिया र भेनेजुएलाबाट आएका थिए।
ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालमा 'टेम्पोररी प्रोटेक्टेड स्टाटस' भनिने मानवीय सुरक्षा व्यवस्था खारेज गरिए पछि निर्वासनबाट सुरक्षा पाइरहेका लाखौं मानिसहरूले उक्त सुरक्षा गुमाए। यस व्यवस्थाअन्तर्गत यदि कुनै व्यक्तिको गृहदेश फर्कनका लागि असुरक्षित मानिन्थ्यो भने आवश्यक जाँचबुझ पूरा गरेका व्यक्तिहरूलाई अमेरिकामा बस्ने र काम गर्ने अधिकार दिइन्थ्यो। यस्ता देशहरूमध्ये हाइटी पनि एक थियो। जुन महिनामा, सर्वोच्च अदालतले अमेरिकामा रहेका करिब ३,५०,००० हाइटीवासीहरूका लागि 'टीपीएस' अन्त्य गर्ने ट्रम्प प्रशासनको निर्णयलाई सदर गर्यो।
भिसामा कडाइ र १० लाख डलरको 'गोल्डेन टिकट'
विभिन्न नीतिगत परिवर्तनहरूमार्फत अमेरिकामा आएर बस्न र काम गर्नका लागि उपलब्ध अन्य कानुनी बाटोहरूमा पनि कडाइ गरिएको छ। ट्रम्प प्रशासनले सुरक्षा जोखिमका रूपमा ठहर्याएका दर्जनौं देशहरूका हकमा भिसा र यात्रामा पूर्ण वा आंशिक रोक लगाइएको छ। अमेरिकामा बसोबास गर्ने मानिसहरूलाई ग्रिन कार्डको लागि आवेदन दिन उनीहरूको गृह देशमा फिर्ता पठाउने बढ्दो जाँच र नयाँ नियमहरूले त्यो प्रक्रियालाई सुस्त बनाएको छ।
र, सेप्टेम्बर २०२५ मा दक्ष कामदारहरूका लागि नयाँ एच-वन बी भिसामा १,००,००० डलर शुल्क (जसमा प्रायः भारतीयहरू प्रभावित भए) ले अमेरिकी प्रविधि उद्योगलाई स्तब्ध पारेको थियो। यस वर्षको मे महिनामा अमेरिकी नागरिकता र आप्रवासन सेवाहरूले सामाजिक सञ्जालमा जनाए अनुसार २०२७ को लागि दर्ता ४० प्रतिशतले घटेको छ।
"तथ्याङ्कले ठूलो मात्रामा कम ज्याला दर्ताहरू सहित कार्यक्रमको दुरुपयोग गर्ने दिनहरू सकिएको स्पष्ट संकेत दिन्छ, र कार्यक्रमले उच्च दक्ष विदेशी कामदारहरूलाई आकर्षित गर्ने र अमेरिकी कामदारहरूको ज्याला, काम गर्ने अवस्था र रोजगारीका अवसरहरूको सुरक्षा गर्ने आफ्नो उद्देश्यलाई राम्रोसँग पूरा गरिरहेको छ," विज्ञप्तिमा थपिएको छ।
अहिलेको लागि अदालतले १,००,००० डलरको शुल्क रोकेको भए पनि यसको खतराले रोजगारदाताहरूलाई निरुत्साहित गरेको देखिन्छ। तर केही विज्ञहरूले अमेरिकी जागिरहरूको सुरक्षा गर्ने, ज्याला बढाउने र फर्महरूलाई आउटसोर्सिङबाट रोक्ने प्रशासनको उद्देश्य मायावी साबित हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। व्हार्टन स्कूल अफ बिजनेसको एउटा अध्ययनले पत्ता लगायो कि एच -वन बी भिषा परिवर्तनहरूले अमेरिकामा जन्मेका कामदारहरूको ज्यालामा "कुनै उल्लेखनीय प्रभाव" पार्दैन, र प्रतिस्पर्धामा आएको कुनै पनि कमीले उत्पादकत्व वृद्धिमा कमी ल्याउनेछ।
यद्यपि, अमेरिका प्रवेशका अन्य बाटोहरू पनि खुला गरिएका छन्, यदि तपाईंसँग अतिरिक्त १० लाख डलर छ भने। सन् २०२५ मा सुरु गरिएको "ट्रम्प गोल्ड कार्ड"ले धनी विदेशीहरूलाई अमेरिकामा आएर बस्न आकर्षित गर्ने उद्देश्य राखेको थियो। यसका लागि उनीहरूले अमेरिकी सरकारलाई १० लाख डलर "उपहार" स्वरूप दिनुपर्ने र साथै १५,००० डलरको फिर्ता नहुने आवेदन शुल्क तिर्नुपर्ने व्यवस्था थियो।
त्यतिबेला ट्रम्पले यो कार्यक्रमले अमेरिकी अर्थतन्त्रलाई टेवा पुर्याउने बताएका थिए। तर, हालसम्म यसमा सहभागी हुनेहरूको संख्या निकै न्यून देखिन्छ; अप्रिल महिनासम्ममा केवल एक जना आवेदकलाई मात्र स्वीकार गरिएको थियो।
